Выбрать язык
Книги Ветхого Завета
Книги Нового Завета
с русским текстом1 Филистим-влак сарзывийыштым сарлан чумыреныт. Нуно Иуда мландысе Сохо олаште погыненыт да Ефес-Даммимыште, Сохо ден Азека коклаште, стан дене шогалыныт.2 Саул ден израильтян-влакат погыненыт да Тумо лапверыште стан дене верланеныт, филистим-шамыч ваштареш сарлан ямдылалтыныт.3 Филистим-влак ик курык тайылыште, израильтян-шамыч весыште шогеныт, а нунын коклаште лапвер лийын.
4 Филистим стан гыч шкетын кредалше сарзе лектын шогалын. Тудо Геф ола гыч лийын, лӱмжӧ Голиаф улмаш. Кӱкшытшӧ тудын куд кынергут да ик шеч лийын.*а5 Вуйыштыжо той ӧшлӧк, ӱмбалныже колшӱмла койшо той тувыр лийын. Тувырын нелытше вич тӱжем сикль*б улмаш.6 Йолыштыжо – той йолвургавыртыш, ваче шеҥгелныже той керде кечен.7 Умдо вурдыжо – куымо станын навуйжо*в гай, а кӱртньӧ кошаргыже кудшӱдӧ сикль нелытан лийын. Тудын ончылныжо авыртыш нумалшыже ошкылын.8 Голиаф шогалын да рат дене шогышо израильтян-влаклан кычкыралын: «Молан те кредалаш лектын шогалында? Мый филистим омыл мо, а те – Саулын кулжо?! Шке кокла гычда ик еҥым ойырен налза, да тек тудо мый декем вола.9 Тудо мый денем кредал кертеш да мыйым пуштеш гын, ме тендан кулда лийына. А мый тудым сеҥем да пуштам гын, тунам те мемнан кулна лийыда да мыланна тарзыланаш тӱҥалыда».10 Тиде филистим еҥ эше каласен: «Таче мый израиль сарзывийым вожылмашке пуртем. Мыйын ваштарешем иктаж еҥым колтыза – ме коктын кредалына».11 Саул да чыла израиль сарзе тиде филистим еҥын мутшым колыныт да пеш чот лӱдыныт.
12 Давид Иуда мландысе Вифлеем гыч ефрафян Иессейын эргыже лийын. Иессейын кандаш эргыже улмаш. Саул вуйлатыме годым Иессей чыла пӧръеҥ коклаште эн кугу ийготан шоҥгыеҥ лийын.13 Тудын кугурак кум эргыже Саул дене пырля сарыш каеныт. Нунын лӱмышт: кугужын – Елиав, кокымшыжын – Авинадав да кумшыжын – Шамма.14 Давид эн изи лийын. Нине кум изак-шоляк Саул дене каеныт,15 а Давид, Вифлеемыште ачажын шорыкшым кӱташ манын, жапын-жапын Саул деч мӧҥгыжӧ коштын.
16 Тиде филистим еҥ тыге нылле кече кажне эрдене да кастене израильтян-влак ончыко лектеден.
17 Иессей Давид эргыжлан каласен: «Ик ефа пуштылмо пырчым, тиде лу киндым нал да изат-влаклан станышкышт содоррак намиен пу,18 а тиде лу туарам – тӱжемвуйлан. Тыгак изат-шамычын тазалыкышт нерген пален нал, нунын деч иктаж уверым кондо.19 Изат-влак Саул да моло израильтян дене пырля Тумо лапверыште улыт да филистим-влак дене кредалаш ямдылалтыт».
20 Давид эрдене эр кынелын, шорыкшо-влакым вес кӱтӱчылан коден да, нумалтышым налын, ачажын кӱштымыж семынак корныш лектын. Сарзе-влакын рат дене шогалмышт да кычкырлен кредалаш лекмышт годым тудо станыш миен шуын.21 Израильтян ден филистим-влак икте-весышт ваштареш шогалыныт улмаш.22 Давид шке нумалтышыжым арвер-йӧрварым оролышо сарзылан коден да радам дене шогышо-влак деке куржын, изаж-шамыч дене саламлалтын, тазалыкышт нерген йодын.23 Кунам тудо нунын дене кутырен, шкетын кредалше сарзе, Геф ола гыч филистим Голиаф, филистим радам гыч ончыко лектын шогалын да адак шке шомакшым ойлен. Давид тидым колын.24 Израильтян-влак, тиде еҥым ужмеке, пеш чот лӱдыныт да тудын деч куржыныт.25 Нуно икте-весыштлан ойленыт: «Ужыда ончык лектын шогалше тиде еҥым? Тудо Израильым шӱктараш лектын. Иктаж-кӧ тудым пуштеш гын, кугыжа тудлан пеш шуко поянлыкым пӧлекла да шке ӱдыржымат марлан пуа, тыгак Израильыште ачажын урлыкшым йозакым тӱлымӧ деч эрыканым ышта ыле».
26 Воктене шогышо еҥ-влак деч Давид йодын: «Кӧ тиде филистим еҥым пуштеш да Израиль ӱмбач шӱктарымашым кораҥда, тудлан мом пуат? Тиде пӱчдымӧ филистим шкенжым кӧлан шотла, кузе тудо илыше Юмын сарзывийжым шӱктараш тоштеш?!»27 Давидлан калык ончычсо семынак ойлен: теве мом-мом пуат тудо еҥлан, кӧ Голиафым пуштеш.28 Давидын еҥ-влак дене мом кутырымыжым Елиав изаже колын да тудлан сырен кудалтен. Тудо каласен: «Молан тышке толынат? Изи шорык кӱтӱнам ир мландыште кӧлан коденат? Мый шкендым кӱш шындыметым да шӱм-чонетын осал улмыжым палем: тый кредалмашым ончалаш толынат».29 Давид вашештен: «Мом мый тугайым ыштенам? Кутырашат ок лий мо?»30 Изаж деч тудо вес еҥ деке савырнен да адакат шке йодышыжым пуэн. Калык тудлан ончычсо семынак вашештен.31 Давидын ойлымо шомакшым колыныт да Сауллан каласеныт. Тудо Давидым шкеж деке ӱжын.
32 Давид Сауллан каласен: «Тек нигӧат тиде филистимлан кӧра вуйым ок саке. Тыйын тарзет кая да тудын дене кредалеш».33 Саул Давидлан каласен: «Тый тиде филистим ваштареш кредалаш лектын от керт: тый эше рвезе улат, а тудо – самырык годсекак сарзе».34 Давид Сауллан каласен: «Тыйын тарзет шке ачажын шорыкшым кӱтен. Кунам лев але маска толын да кӱтӱ гыч шорыкым наҥгаен,35 мый тудым поктен куржынам, ӱмбакше кержалтынам да умшаж гыч вольыкым шупшын налынам. А янлык ӱмбакем кержалтын гын, мый тудым, оҥылашыж гыч кучен, перен пуштынам.36 Тыйын тарзет левымат, маскамат пуштеден. Мо нунын дене лийын, тиде пӱчдымӧ филистим денат тидак лиеш, вет тудо илыше Юмын сарзывийжым шӱктара. [Израиль ӱмбач шӱктарымашым кораҥдаш манын, мылам лекташ да тудым пушташ ок лий мо? Тиде пӱчдымӧ шкенжым кӧлан шотла?!]»37 Давид эше ешарен: «Лев ден маска деч утарен кодышо Господь мыйым тиде филистим еҥын кидше дечат утарен кода». Саул Давидлан каласен: «Кай, тек Господь тый денет лиеш».
38 Саул Давидлан шке сарлык вургемжым пуэн: вуйышкыжо той ӧшлӧкым упшалтен, ӱмбакше кӱртньӧ тувырым чиктен.39 Вургем ӱмбач Давид кердан ӱштым ӱшталын да коштын ончен, вет тудо тыгай вургемлан тунемын огыл. Вара Сауллан каласен: «Мый тидын дене коштын ом керт, тунемын омыл». Давид чыла тидым кудашын.
40 Давид кидышкыже шке пондыжым налын, изи эҥер гыч вич яклака кӱм ойырен да пеленже улшо кӱтӱчӧ шувышышкыжо пыштен. Кидешыже шувышым да кӱм кышкыме шӱштӱштым кучен, тудо филистим ваштареш лектын.41 Филистим еҥат тарванен, Давид деке лишемын. Тудын ончылныжо авыртыш нумалше еҥже ошкылын.42 Давидым ужмеке, филистим тудын ӱмбаке игылтын ончалын, вет рвезе эше пеш самырык, чевер чуриян да йытыра тӱсан лийын.43 Филистим Давидлан каласен: «Мо тый мыйын ӱмбакем тоя [да кӱ дене] толат? Мый пий улам мо?» [Давид вашештен: «Уке, тый пий дечат ударак улат!»] Филистим Давидым шке юмыж-влак лӱм дене карген.44 Тудо Давидлан каласен: «Тол тышке, мый капетым кайык ден янлык-влаклан пуэм!»45 А Давид филистимлан вашештен: «Тый ваштарешем керде, умдо да авыртыш дене толат, а мый ваштарешет Господь Саваофын лӱмжӧ дене мием. Тудо тыйын шӱктарыме Израиль сарзывийын Юмыжо улеш.46 Таче тыйым Господь мыйын кидышкем пуа. Мый тыйым пуштам да вуетым руал ойырем. [Колышо капет ден] филистим сарзе тӱшкан колышо капыштым кайык ден янлык-влаклан пуэм. Тунам Израильыште Юмо улмым уло мланде пален налеш.47 Тыште улшо-влак чылан пален налыт: Господь керде да умдо дене огыл утара. Тиде Господьын сарже – Тудо тендам мемнан кидыш пуа».
48 Кунам Голиаф Давид деке лишемаш тӱҥалын, Давидат тудын ваштареш филистим сарзе-влак могырыш куржын.49 Вара Давид кидшым шувышышкыжо чыкен, тушеч кӱм луктын да шӱштӱштыж дене шолен колтен – кӱ филистимын саҥгашкыже логалын да тудым шӱтен. Голиаф мландымбаке кумык шуҥгалтын.50 Тыге Давид филистимым кӱм кышкыме шӱштӱштӧ да кӱ полшымо дене сеҥен. Тудо филистимым керде деч посна йӧрыктен, тудым пуштын.51 Давид Голиаф деке куржын миен да воктекше шогалын. Лодак гыч тудын кердыжым луктын, филистимым шуралтен да вуйжым руалын ойырен. Филистим-влак, шке патырыштын колымыжым ужын, куржыныт.
52 Тунам Израиль ден Иуда пӧръеҥ-влак тарваненыт да чот кычкырен филистим-шамычым лапвер деке шумеш, Екрон капка марте, поктен каеныт. Шаарим корнымбалне филистим-влакын колышо капышт Геф ден Екрон марте киеныт.53 Поктен кайымышт деч вара пӧртылмеке, израиль эрге-влак филистим-шамычын станыштым толеныт.54 Давид Голиафын вуйжым налын да Иерусалимыш намиен коден, а саргуралжым шке омашышкыже пыштен.
55 Голиаф ваштареш лекше Давидым ужмеке, Саул сарзывуй Авенир деч йодын: «Авенир! Тиде рвезе кӧн эргыже?» Авенир вашештен: «Тыйын илышет дене товатлем, кугыжа – мый ом пале».56 Кугыжа каласен: «Тугеже йод, кӧн тудо эргыже».57 Давидын филистим еҥым сеҥен толмекше, Авенир тудым Саул деке вӱден конден. Голиафын вуйжо Давидын кидыштыже лийын.58 Саул тудын деч йодын: «Рвезе, тый кӧн эргыже улат?» Давид вашештен: «Вифлеем гыч Иессей тарзетын эргыже».
*а 17:4 Куд кынергут да ик шеч – кум метр наре.
*б 17:5 Вич тӱжем сикль – кудло кило наре.
*в 17:7 Навуй – навой (куымо станын шеҥгел валже). Тыште умдын кӱжгӧ вурдан улмыжо нерген ойлалтеш.
Глава 17