Выбрать язык
Книги Ветхого Завета
Книги Нового Завета
с русским текстом1 Господьын ойпидыш шондыкшым Давид-Ола гыч – вес семынже Сион гыч – кондаш манын, Соломон Израильын кугуракше-влакым, тыгак чыла тукымвуй ден урлык вуйлатыше-шамычым шкеж деке Иерусалимыш ӱжын.2 Афаним тылзын – тиде шымше тылзе лиеш – израильтян-шамыч чыланат пайремлан Соломон кугыжа дек погыненыт.3 Израильын чыла кугуракше толмеке, иерей-влак шондыкым нӧлталыныт4 да нумал каеныт. Господьын шондыкшым, Юмо дене вашлийме омашым да тушто улшо чыла святой арверым иерей ден левит-влак наҥгаеныт.5 А Соломон кугыжа да тудын йыр погынышо уло Израиль калык шондык ончыч каеныт да шуко тыгыде ден шолдыра вольыкым надырлан кондеденыт – нуныжын чотыштым шотлен пытарашат лийын огыл.
6 Иерей-влак Господьын ойпидыш шондыкшым шке верышкыже, храм кӧргысӧ святой пӧлемыш – Святой деч святой верыш – херувим-шамычын шулдыр йымакышт шынденыт.7 Херувим-влакын шулдырышт шондык улмо вер ӱмбалне шаралтыме лийыныт, нуно шондыкым да тудым нумалме вара-шамычым леведыныт.8 Вара-влак тыгай кужу лийыныт, мучашыштым Святой деч святой вер ончылно ужаш лийын, но умбачын койын огытыл. Нуно тачат туштак улыт.9 Шондыкышто кок кӱоҥа деч моло нимо лийын огыл. Израиль эрге-влакын Египет гыч лекмеке да Господьын нунын дене ойпидышым ыштымеке, кӱоҥа-влакым тушко Моисей Хорив курыкышто пыштен.
10 Кунам иерей-шамыч святой вер гыч лектыныт, Господьын пӧртшӧ пыл дене темын.11 Пыллан кӧра иерей-влак шке сомылыштым шуктен кертын огытыл, вет Господьын храмжым Тудын йолгалтше чапше темен.
12 Тунам Соломон каласен: «Господь ойлен: ”Мый тӱп пычкемышыште илаш тӱҥалам”.13 Мый Тыланет кугу полатым нӧлтенам, Тый тушто курым-курымеш илаш тӱҥалат!»
14 Уло Израиль калык Соломон ончылно шоген. Кугыжа калык деке савырнен да нуным суапландарен,15 тыге каласен: «Израильын Господь Юмыжо моктымо лийже! Мом Тудо мыйын Давид ачамлан сӧрен, тидым таче шке кидше дене шуктен. Господь тыге ойлен:16 ”Израиль калыкем Египет гыч лукмем деч вара, Шке лӱмемлан пӧртым чоҥаш манын, Мый израиль тукым-влакын мландыштышт ик оламат ойырен налын омыл. [Но ынде Мылам Иерусалимыште лияш манын, Мый тиде олам ойыренам да] шке Израиль калыкем вуйлаташ Давидым ойырен налынам”.17 Мыйын Давид ачамын шӱмыштыжӧ Израильын Господь Юмыжын лӱмжылан храмым чоҥаш шонымаш лийын.18 Но Господь тудлан каласен: ”Мыйын лӱмемлан храмым чоҥаш манын, шӱмыштет шонымаш уло. Тиде шонымашет пеш сай.19 Но Мыйын лӱмемлан храмым тый огыл, а тый дечет шочшо эргыч чоҥа”.20 Господь каласыме мутшым шуктен. Тудын ойлымыж семынак, Давид ачамым мый алмаштенам да Израиль престолыш шинчынам. Израильын Господь Юмыжын лӱмжылан храмым чоҥенам,21 тушан шондыклан верым ямдыленам. Туштыжо Господьын ойпидышыже аралалтеш. Ача-кочанам Египет гыч лукмеке, Господь нунын дене тиде ойпидышым ыштен».
22 Погынышо израильтян-влак ончылно Соломон Господьын жертвенникше ончык шогалын, кидшым кава деке нӧлталын23 да каласен: «Израильын Господь Юмыжо! Кӱшнӧ каваште да ӱлнӧ мландыште Тый гает Юмо уке. Тыйын ончылнет ару шӱм-чон дене коштшо тарзет-влак дене Тый ойпидышетым шуктен шогет, нунылан шке порылыкетым ончыктет.24 Тый шке тарзетлан, мыйын Давид ачамлан, мо сӧрыметым шуктенат. Мом Тый шке умшат дене ойленат, таче тидым шке кидет дене ыштенат.25 Господь, Израильын Юмыжо! Шке Давид тарзетлан, мыйын ачамлан, вес сӧрыметымат кызыт шукто. Тый тудлан каласенат: ”Эргыч-влак чын корно дене кошташ да Мыйын ончылнем тыйын семынак илаш тӱҥалыт гын, тыйын тукымет гыч лекше еҥ Израильын престолыштыжо эре шинчаш тӱҥалеш”.26 Израильын Юмыжо, тек Давид ачамлан, Тыйын тарзетлан, каласыме шомакет шукталтеш!27 Но чынжымак мо Юмо мландымбалне илаш тӱҥалеш? Кава, эн кӱшыл кава-влак Тыйым шыҥдарен огыт керт. Мом тугеже [Тыйын лӱметлан] мыйын чоҥымо тиде храм нерген ойлыман?28 Но шке тарзетын кумалмыжым, тудын йодмыжым кол, Господь Юмем! Кол кумалмым да сӧрвален йодмым, нуным тарзет Тыйын ончыкет конда!29 Тек Тыйын шинчаончалтышет тиде храм ӱмбаке йӱдшӧ-кечыже виктарыме лиеш. Вет тиде вер нерген Тый тыге каласенат: ”Тушто Мыйын лӱмем лиеш”. Кунам тыйын тарзет, тиде вер деке савырнен, кумалаш тӱҥалеш, кол тудын сӧрвалымыжым.30 Кол шке тарзетын да Израиль калыкетын йодмыштым, кунам нуно, тиде вер деке савырнен, кумалаш тӱҥалыт. Кол нуным пылпомыш гыч, шке илыме верет гыч, кол да серлаге!
31 Кунам иктаж-кӧ лишылъеҥже ваштареш сулыкыш пура, да тудын деч титакдыме улмыж шотышто товатмутым пуаш йодыт, а тудыжо товатлаш тиде храмысе жертвенник ончыко толеш –32 кол пылпомыш гыч да шке тарзет-влак коклам тӧрлӧ. Титакан еҥым титаканыш лук, тудын мом ыштымыжым шке вуйжо ӱмбак савыре. Чын ыштыше еҥым чыныш лук, тудлан чынлыкше почеш пӧртылтӧ.
33 Кунам тушман Израиль калыкетым Тыйын ончылно сулыкыш пурымыжлан кырен шалата, но нуно Тый декет савырнат, Тыйын лӱметлан чапым пуат да тиде храмыште Тыйым сӧрвален йодаш тӱҥалыт –34 кол пылпомыш гыч да Израиль калыкетын сулыкшым кудалте, нуным ача-кочаштлан пуымо мландышкет пӧртылтӧ.35 Кунам Тыйын ончылно сулыкыш пурымыштлан кӧра кава петырна да йӱр ок лий, да кунам нуно тиде вер деке савырнен кумалыт, Тыйын лӱметым чапландарат да шке сулыкышт деч кораҥыт, вет Тый нуным ӱҥышемденат –36 кол пылпомыш гыч да шке тарзет-влакын, шке Израиль калыкетын, сулыкыштым кудалте. Ончыкто нунылан кайышаш сай корным да шке калыкетлан кучен илаш пуымо мландышке йӱрым колто.
37 Элым шужымаш але шучко чер авалта, когартыше мардеж але шемуржа, шурнышырчык але шукш-влак пытарат, але кучен илыме мландыштышт нуным тушман-влак шыгыремдылаш тӱҥалыт – икманаш, кеч-могай ойго але чер лиеш гын, –38 да Тыйын калыкет, шӱм-чон кочылыкым шижын, тиде храм велыш кидшым шуялта – тунам ик айдемын але уло Израиль калыкетын кеч-могай кумалмыжым, кеч-могай йодмыжым39 пылпомыш гыч, шке илыме верет гыч, кол да титакыштым кудалте. Шӱмыштӧ мо улмым пален, кажныжлан тудын пашаж почеш пӧртылтӧ, вет айдемын шӱмыштыжӧ мо улмым Тый гына палет.40 Тек нуно ӱмырышт мучко ача-кочаланна пуымо мландыштет Тый дечет лӱдын илат.
41 Тыйын Израиль калыкет кокла гыч огыл улшо йот еҥ Тыйын лӱметлан кӧра тора мланде гыч толеш гын, –42 вет Тыйын кӱдыратле лӱмет, нӧлталме виян кидет нерген нунат колыт – тудо толеш да тиде храм ончылно кумалеш гын,43 кол пылпомыш гыч, шке илыме верет гыч, да тудын йодмыжым шукто. Тек мландымбалне улшо калык-влак Тыйын лӱметым пален налыт, тек нуно Израиль калыкет семынак Тый дечет лӱдын илат да тиде храмым Тыйын лӱметлан чоҥымем палат.
44 Кунам Тыйын калыкет тушман ваштареш Тыйын ончыктымо корнет дене кредалаш лектеш да, ойырен налме олат ден Тыйын лӱметлан мыйын чоҥымо храм велыш савырнен, Тыланет кумалаш тӱҥалеш –45 кумалме ден йодмыштым пылпомыш гыч кол да нуным арален нал.46 Кунам нуно Тыйын ончылнет сулыкыш пурат – вет сулыкым ыштыдыме айдеме уке, – да Тый шыдешкет, нуным тушман кидыш пуэт, да нуным пленыш налыт, тораште але лишне улшо тушман мландыш наҥгаят,47 да кунам пленыште улмо мландыште нунын ушышт пура, тушто нуно Тый декет савырнат да ”ме сулыкыш пуренна, ме осалым ыштенна, титакан улына” манын кумалыт гын,48 кунам нуно пленыш налше тушман мландыште Тый декет уло шӱм-чонышт дене савырнат да, шке мландышт велыш, кудым Тый ача-кочаштлан пуэнат, Тыйын ойырен налме олат, Тыйын лӱметлан мыйын чоҥымо храм велыш савырнен, Тыланет кумалыт –49 пылпомыш гыч, шке илыме верет гыч, кумалме ден йодмыштым кол да нуным арален нал.50 Тыйын ончылно сулыкыш пурышо калыкетын сулык ден титакшым кудалте да, пленыш налше-влак нунын дек поро кумылан лийышт манын, шӱмыштышт чаманымашым шочыкто.51 Вет нуно Тыйын калыкет, Тыйын ужашет улыт. Нуным Тый Египет гыч, когартыше коҥга гыч, луктынат.52 Тек [Тыйын пылышет да] Тыйын шинчат шке тарзетын да Израиль калыкетын кумалмыштлан почмо лийыт. Кунам нуно Тыйым ӱжын кычкыраш тӱҥалыт, нуным эре кол,53 вет Тый мландысе чыла калык кокла гыч нуным шке калыкетлан ойырен налынат. Мемнан ача-кочанам Египет гыч лукмет годым тидым Тый Моисей тарзет гоч ойленат, Господь Юмем!»
54 Господьым сӧрвален кумалмыжым чарнымеке, Соломон Господьын жертвенникше деч кынелын. Тушто тудо пулвуйыш сукалтен шинчын улмаш, а кидше кава дек нӧлталме лийын.55 Тудо йол ӱмбаке шогалын да погынышо израильтян-влакым кугу йӱкын суапландарен каласен:56 «Господь [Юмо] моктымо лийже! Каласымыж семынак Тудо шке Израиль калыкшылан тынысым пуэн. Шке Моисей тарзыж гоч каласыме Тудын поро шомакше гыч ик мутат шукталтде кодын огыл.57 Кузе Господь Юмына ача-кочана дене пырля лийын, тек тугак мемнан денат лиеш, тек Тудо мемнам коден ок кай.58 Тек Тудо мемнан шӱмнам Шкеж деке савыра, тунам ме Тудын корныж дене кошташ, ача-кочаланна пуымо Тудын кӱштымашыже, пунчалже да уставше-влакым шуктен шогаш тӱҥалына.59 Тек Господь ончылно [кызыт] кумалме тиде мутем йӱдшӧ-кечыже Господь Юмынан ушыштыжо лиеш. Тек Тудо шке тарзыжым да уло Израиль калыкшым кажне кечын арален шога.60 Тек мландысе чыла калык пала: Господь – Юмо, Тудын деч моло вес Юмо уке!61 Господь Юмыланна пӱтынек ӱшанле лийза, кызытсе семын Тудын пунчалже почеш коштын, кӱштымашыжым шуктен шогыза».
62 Кугыжа чыла израильтян-влак дене пырля Господьлан надырым конден.63 Соломонын Господьлан кондымо татулык надырже коло кок тӱжем шолдыра вольык да шӱдӧ коло тӱжем тыгыде вольык лийын. Тыге кугыжа ден чыла израиль эрге-влак Господьлан храмым святитленыт.64 Тиде кечынак кугыжа Господьын храмже ончылно улшо кудывечын покшел ужашыжым святитлен. Тушто тудо йӱлалтен пуымо надырым, кинде надырым да татулык надыр коям конден, вет Господь ончылно улшо той жертвенник чыла тиде надырым вераҥдаш изи лийын.
65 Тунам Соломон пайремым ыштен. Тудын дене пырля пӱтынь Израиль Господь Юмына ончылно пайремлен. Нуныжо Емафыш пурымо вер гыч Египет чекысе эҥер марте иленыт да тышке погыненыт улмаш. Нуно шым кече, вара эше шым кече – чылаже латныл кече – пайремленыт, [чоҥымо храм воктене Господь Юмына ончылно кочкыныт, йӱыныт да кумалыныт].66 Кандашымше кечын Соломон калыкым колтен. Еҥ-влак кугыжалан Господьын суапшым тыланеныт, вара Господьын шке Давид тарзыж ден Израиль калыкшылан ыштыме чыла поро пашажлан куаныше шӱм-чон дене мӧҥгышкышт каеныт.
Глава 8