Выбрать язык
Выбрать рассказ Ветхого Завета
Выбрать рассказ Нового Завета
Ай – праотец; юдей войтырлöн батьяс: Öвраам, Исаак, Яков, Яковлöн 12-нан пиыс да Давид öксы.
Аминь – кывйыс артмöма амэн еврей кывйысь, сылöн вежöртасыс ”збыль, сідз, дзик сідзи”.
Андел – артмöма ангелос грек кывйысь, сылöн вежöртасыс ”юöр вайысь”. Анделъяс – енэжвывса вежа олысьяс, кодъяс кесъялöны Енлы. Енмыслы паныд сувтöм вöсна öткымын андел воштiс вежалунсö.
Аркирей – юдей попъяс вылын юралысь, ыджыд чина поп. Сійö вöлі юралысьöн тшöтш юдейяслöн веськöдлан котырын. Сöмын сійö вермис крамын пырны Вежасьыс-вежаинö. Аркирей нимсö сійö вермис новлöдлыны аслас кувтöдз.
В
Важ Йитöд – Ветхий Завет; Ен да Израиль войтыр костын кöрталöм йитöд. Сійöс вöлі кöрталöма Синай керöсын, кöні Енмыс сетіс Израиль войтырлы дас тшöктöм. Тайö йитöднас Ен петкöдліс Израиль войтырлы Ассьыс буралöмсö да муслунсö.
Веськöдлан котыр – синедрион; сэтчö пырисны юдейяслöн попъяс, Индöдö велöдысьяс да пыдди пуктана йöз. Веськöдлан котырын юралысьнас вöлі аркирей. Тайö котырыс вермис мыждыны юдейясöс, урчитны налы вотъяс да мукöд коланатор. Веськöдлан котыр вермис сёрнитны римса веськöдлысьяскöд юдей войтырлöн могъяс кузя.
Ветымынöд лун – юдейяслöн гажöдчан лун, сійöс пасйисны Ыджыд лунсянь ветымынöд луннас.
Выль Йитöд – Новый Завет, Новый Союз; Исус Кристос пыр Енмыс кöрталіс йöзыскöд Выль Йитöд. Тайö Йитöдыс пыр Енмыс сибöдö быд войтырöс.
Г
Галилея ты – Галилея муын ыджыд ты. Тыыслöн мукöд нимыс: Генесарет ты, Тиверия ты.
Гижöд – юдейяслöн пыдди пуктана вежа Гижöд, Кристос чужтöдз гижöм небöгъяс. Юдейяс Гижöдсö юклöны тадзи:
1) ”Индöд” (Мöисейлöн 5 небöг)
2) ”Пророк гижöдъяс” (сэтчö пырö тшöтш некымын историческöй небöг)
3) ”Гижöдъяс” (сэтчö пырöны Псаломъяс, Шусьöгъяс да мукöд небöгъяс)
Д
Давид – Израиль войтырлöн öксы. Сійö чужлöма Виплием карын, веськöдлöма Израиль муöн Исус Кристос чужтöдз дасöд нэмын. Гижлöма уна псалом.
Давид Пи – юдейяс виччысисны, мый Мездысь локтас Давид öксылöн чужанкотырысь. Та вöсна найö шуисны Сійöс Давид Пиöн.
Дзебанін – гробница; кыртаö кералöм горс. Татшöм горсъясö юдейяс дзеблісны кулöмаясöс. Пыранінсö тупкылісны ыджыд изйöн.
Дзирдлун – блеск, слава; грек кывйын докса кутö кык вежöртас: ”дзирдлун” да ”ошкöм”.
Е
Евангелльö – грек кывйысь босьтöм эуангелион кыв, сылöн вежöртасыс ”бур юöр”.
И
Илля – пророк, овлöма Кристос чужтöдз öкмысöд нэмын. Илля öлöдліс юдейясöс, весиг öксыöс, идолъяслы юрбитöмысь. Таысь сійöс кöсйисны вины. Илля пророкöс Енмыс ловйöн босьтіс енэжас. Юдей войтыр виччысис сылысь бöрлоктöмсö.
Индöд – Божий закон; Израиль войтырлы Мöисей пыр Енсянь сетöм тшöктöмъяс.
Исус – нимыс артмöма Ешуа еврей нимысь, сылöн вежöртасыс ”Господьным мездö”.
Й
Йитöд Куд – ковчег завета; Важ Йитöд дырйи тайö кудъяс видзисны из пöвъяс, кытчö вöлі гижöма Енлысь дас тшöктöмсö. Нöшта сэні видзисны Ааронлысь дзоридзалысь бедь да манна тыра зарни доз.
К
Кесйöг – слуга, раб; морт, коді кесъялö аслас ыджыдыслы да олö сылöн кипод улын.
Крам – му вылын Енлöн оланін, юдейяслöн вежа керка да кевмысянін. Сэні вайлісны Енмыслы мыжъяс вöсна вись. Крамыс вöлі сöмын Ерусалимын.
Крестö тувъялöм – тадзи римсаяс виавлісны кывзысьтöм кесйöгъясöс да юралысьяслы паныд сувтысьясöс. Мортыс öшаліс крестын некымын лун да мучитчис сэні кувтöдзыс.
Кристос – Мессия еврей кывйысь грек кыв вылö вуджöдöм кыв, сылöн вежöртасыс ”Енлöн Мавтыштöмаыс”.
Л
Левит – Левий чужанвужйысь поплы отсасьысь. Левий вöлі Яковлöн 12 пиянысь öти.
М
Мавтыштöм – торъя морт вылö чöскыд дука вый кисьтöм. Мавтлісны Израиль войтырлы öксыясöс, попъясöс да пророкъясöс пуктігöн, кулöм мортöс дзебигöн да висьысьлöн бурдöм вöсна кевмысигöн.
Манна – енэжсянь нянь, гырысь еджыд шыдöс, сійö вöлі ма кодь юмов. Тайöн Енмыс пöткöдліс Израиль войтырöс овтöминті 40 во чöж ветлöдлігöн.
Морт Пи – Даниил пророклöн небöгын Мездысьлöн ним. Тадзи Исус нимтіс Асьсö.
Мöисей – ыджыд пророк, Египет муысь Израиль войтырöс петкöдысь. Сы пыр Енмыс сетіс Израиль войтырлы дас тшöктöм.
Ö
Öвраам – юдей войтырлöн ай. Енмыс кöсйысис сылы, мый сысянь чужас ыджыд да вына войтыр, да тайö войтырыс пыр вуджас бурсиöмыс став йöзыслы.
П
Поп – Мöисейлöн Индöд серти попъяс вöліны Аарон чужанвужйысь. Найö кесъялiсны скинияын, бöрынджык ерусалимсакрамын.
Проказа – лепра; сьöкыд висьöм, вермис вуджны. Мöисей Индöд серти проказаöн висьысьлы эз позь овны мукöд йöз пöвстын, эз позь весиг лоны на дінын матын. Налöн сiсьмылiс кучикыс, весиг усьлiсны ки-коксьыс чуньясыс.
С
Самария – Галилея да Юдея костын му, тадзи нимтісны тшöтш юркарсö. Самарияса войтыр – юдейясысь да мукöд войтырысь петöм йöз. Юдейяс увтыртісны найöс да лыддисны Ентöг олысьясöн.
Синагога – юдейяслöн кевмысян керка.
Скиния – Израиль войтырлöн вежаин, тайö вöлі дöра чом. Израиль войтыр новлöдліс сійöс аскöдыс 40 во чöж овтöминті ветлöдлігöн.
Ф
Фарисейяс – юдей котыр. Найö бура тöдісны Мöисейлысь Индöдсö. Фарисейяс чорыда кутчысисны Индöдö да сы дорö содтöм уна тшöктöмö. Мукöд юдейясöс найö тшöтш велöдісны овны на ног.
Ш
Шойччан лун – юдейяслöн шойччан лунлы миян ног лöсялö пекнича рытсянь субöта рытöдз кадколаст. Юдейяслы эз позь уджавны тайö лунö. Найö сэки шойччисны да кевмысисны Енлы. Индöдö велöдысьяс зэв чорыда тшöктісны кутчысьны шойччан лун йылысь лöсьöдöмъясö.
Ы
Ыджыд лун – юдейяслöн тöдчана гажöдчан лун. Медводдзаысь Ыджыд лунсö юдей войтыр пасйис Ен тшöктöм серти Египет муысь петігöн. Сэні найöс чорыда нартитлісны да дзескöдлісны. Ыджыд лунсö пасйöны Ерусалимын быд во.