Выбрать язык
Книги Ветхого Завета
Книги Нового Завета
без русского текстаМОИСЕЙЫН КОКЫМШО КНИГАЖЕ | ВТОРАЯ КНИГА МОИСЕЕВА. ИСХОД |
21 Глава | Глава 21 |
| 1 Теве калыклан увертарышаш закон-влак: | 1И вот законы, которые ты объявишь им: |
| 2 Еврей кулым оксала налат гын, тек тудо [тыланет] куд ий пашам ышта, а шымше ийын тудо, оксам тӱлыде, эрыкан лийшаш. | 2если купишь раба Еврея, пусть он работает шесть лет, а в седьмой пусть выйдет на волю даром; |
| 3 Тудо тый декет шкетын толын гын, тек шкетынак эрыкыш лектеш. А ватыж дене пырля толын гын, тудын дене пырля тек ватыжат эрыкан лиеш. | 3если он пришел один, пусть один и выйдет; а если он женатый, пусть выйдет с ним и жена его; |
| 4 Тудлан ватым оза пуэн да ватыже тудлан эрге але ӱдыр-влакым ыштен гын, ватыж ден шочшыжо-влак тек озаж денак кодыт – эрыкыш тудо шкетын лекшаш. | 4если же господин его дал ему жену и она родила ему сынов, или дочерей, то жена и дети ее пусть останутся у господина ее, а он выйдет один; |
| 5 Но кул «мый озамым, ватем да шочшем-влакым йӧратем, эрыкыш ынем лек» манеш гын, | 5но если раб скажет: люблю господина моего, жену мою и детей моих, не пойду на волю, -- |
| 6 тек озаже тудым Юмо ончыко*а конда, кулжым омса але омса янак воктеке шогалта да пылышыжым вӱрж дене шӱта. Тыге тудо курымешлан озажын кулжо лиеш. | 6то пусть господин его приведет его пред богов и поставит его к двери, или к косяку, и проколет ему господин его ухо шилом, и он останется рабом его вечно. |
| 7 Кӧ шке ӱдыржым кул шотеш ужала гын, тудыжо пӧръеҥ кул семын эрыкан лийын ок керт. | 7Если кто продаст дочь свою в рабыни, то она не может выйти, как выходят рабы; |
| 8 Ӱдыр озалан ок келше гын, – кеч тудо ӱдырым шкаланже ватылыкеш налаш палемден улмаш – тек оза тудым мӧҥгеш тӱлен налаш эрыкым пуа. Марлан налме шотышто оза ӱдырым ондален гын, тудым йот калыклан ужален ок керт. | 8если она не угодна господину своему и он не обручит ее, пусть позволит выкупить ее; а чужому народу продать ее не властен, когда сам пренебрег ее; |
| 9 Ӱдырым оза шке эргыжлан марлан налаш палемден гын, тек тудым шке ӱдыржӧ дене тӧр шотла. | 9если он обручит ее сыну своему, пусть поступит с нею по праву дочерей; |
| 10 Оза эше весым марлан налеш гын, тудо кулватыжым кочкыш, вургем да вате-марий семын илыме деч посна кодышаш огыл. | 10если же другую возьмет за него, то она не должна лишаться пищи, одежды и супружеского сожития; |
| 11 Нине кумытым оза ок шукто гын, тек кулвате, оксам тӱлыде, эрыкан лиеш. | 11а если он сих трех вещей не сделает для нее, пусть она отойдет даром, без выкупа. |
| 12 Кӧ вес еҥым пера да тудыжо кола – шкежат пуштмо лийшаш. | 12Кто ударит человека так, что он умрет, да будет предан смерти; |
| 13 Но кӧ тидым шоныде ыштен колтен, да тыге лияш Юмо чаракым шынден огыл – Мый [тыгай пуштшо еҥлан] куржашыже тый денет верым ончыктем. | 13но если кто не злоумышлял, а Бог попустил ему попасть под руки его, то Я назначу у тебя место, куда убежать убийце; |
| 14 А кӧ лишылъеҥжым лӱмынак да чоян, тудлан шыдым кучен пуштеш, [вара жертвенник деке куржын толеш] – пушташ манын, тудым Мыйын жертвенникем дечат поген нал. | 14а если кто с намерением умертвит ближнего коварно, то и от жертвенника Моего бери его на смерть. |
| 15 Кӧ ачажым але аважым пера гын, тудо пуштмо лийшаш. | 15Кто ударит отца своего, или свою мать, того должно предать смерти. |
| 16 Кӧ [Израиль тукым] еҥым шолыштеш да [тудым, кулыш савырен,] ужала але шолыштмо еҥым тудын дене муыт – тыгай еҥ пуштмо лийшаш. | 16Кто украдет человека и продаст его, или найдется он в руках у него, то должно предать его смерти. |
| 17 Кӧ ачаже але аваж нерген шӱктарен ойла, тудо пуштмо лийшаш. | 17Кто злословит отца своего, или свою мать, того должно предать смерти. |
| 18 Каргашыме годым ик еҥ весым кӱ дене але мушкындыж дене пера, а тудыжо ок коло, но эмганен возеш, | 18Когда ссорятся, и один человек ударит другого камнем, или кулаком, и тот не умрет, но сляжет в постель, |
| 19 вара кынелеш да пӧртшӧ гыч тояш эҥертен лектеш гын, перыше еҥ титакше верч мутым кучышаш огыл. Но тудо саде еҥын пашам ыштыде кийыме жапшылан да эмлалташыже оксам пуышаш. | 19то, если он встанет и будет выходить из дома с помощью палки, ударивший не будет повинен смерти; только пусть заплатит за остановку в его работе и даст на лечение его. |
| 20 Кӧ шке пӧръеҥ але ӱдырамаш кулжым тоя дене пера да тудыжо тушанак кола гын, оза тидлан мутым кучышаш. | 20А если кто ударит раба своего, или служанку свою палкою, и они умрут под рукою его, то он должен быть наказан; |
| 21 Но кул тидын деч вара ик але кок кече ила гын, озаже мутым кучышаш огыл, вет кулжо шкенжынак погыжо. | 21но если они день или два дня переживут, то не должно наказывать его, ибо это его серебро. |
| 22 Кунам еҥ-влак кредалмышт годым мӱшкыран ӱдырамашым перат, да тудын азаже лугыч лиеш, но моло эҥгек ок лий гын, ӱдырамашын марийже могай акым каласа, титакан еҥ тиде акым судитлыше-влак ончылно тӱлышаш. | 22Когда дерутся люди, и ударят беременную женщину, и она выкинет, но не будет другого вреда, то взять с виновного пеню, какую наложит на него муж той женщины, и он должен заплатить оную при посредниках; |
| 23 Но моло эҥгек лиеш гын, чонлан чоным пу, | 23а если будет вред, то отдай душу за душу, |
| 24 шинчалан – шинчам, пӱйлан – пӱйым, кидлан – кидым, йоллан – йолым, | 24глаз за глаз, зуб за зуб, руку за руку, ногу за ногу, |
| 25 йӱлалтмашлан – йӱлалтмашым, сусырлан – сусырым, эмганымашлан – эмганымашым. | 25обожжение за обожжение, рану за рану, ушиб за ушиб. |
| 26 Кӧ шкенжын пӧръеҥ але ӱдырамаш кулжым шинчаж гыч пера, да тудыжын шинчаже эмгана гын, шинча верч тек тудлан эрыкым пуа. | 26Если кто раба своего ударит в глаз, или служанку свою в глаз, и повредит его, пусть отпустит их на волю за глаз; |
| 27 Кӧ шкенжын пӧръеҥ але ӱдырамаш кулжын пӱйжым перен луктеш гын, пӱй верч тек тудлан эрыкым пуа. | 27и если выбьет зуб рабу своему, или рабе своей, пусть отпустит их на волю за зуб. |
| 28 Ӱшкыж пӧръеҥым але ӱдырамашым ӧрген пуштеш гын, ты вольыкым кӱм кышкен пушташ кӱлеш, а шылжым кочман огыл. Ӱшкыжын озаже титакан огыл. | 28Если вол забодает мужчину или женщину до смерти, то вола побить камнями и мяса его не есть; а хозяин вола не виноват; |
| 29 Но ӱшкыж тидын деч ончычат ӧргедыл коштын да тидын нерген озажлан шижтарен каласыме улмаш, но тудо вольыкшым эскерен огыл, а ӱшкыжшӧ пӧръеҥым але ӱдырамашым пуштын гын, ӱшкыжым кӱм кышкен пуштман, тыгак озажымат пушташ кӱлеш. | 29но если вол бодлив был и вчера и третьего дня, и хозяин его, быв извещен о сем, не стерег его, а он убил мужчину или женщину, то вола побить камнями, и хозяина его предать смерти; |
| 30 Но озажлан сулен налаш акым шындат гын, тек тудо, палемдыме акым тӱлен, шке чонжым сулен налеш. | 30если на него наложен будет выкуп, пусть даст выкуп за душу свою, какой наложен будет на него. |
| 31 А ӱшкыж иктаж-кӧн эргыжым але ӱдыржым ӧрген пуштеш гын, кӱшнӧ каласыме закон семынак ыштыман. | 31Сына ли забодает, дочь ли забодает, --по сему же закону поступать с ним. |
| 32 Ӱшкыж пӧръеҥ але ӱдырамаш кулым ӧрген пуштеш гын, кулын озажлан кумло сикль шийым тӱлыман, а ӱшкыжшым кӱм кышкен пушташ кӱлеш. | 32Если вол забодает раба или рабу, то господину их заплатить тридцать сиклей серебра, а вола побить камнями. |
| 33 Кӧ вӱдлан кӱнчымӧ вынемжым почын кода але вынемым кӱнча да тудым ок петыре, да тушко ӱшкыж але осёл пурен кая гын, | 33Если кто раскроет яму, или если выкопает яму и не покроет ее, и упадет в нее вол или осел, |
| 34 вынемын озаже вольыкын озажлан тӱлышаш, а вольыкын колышо капше вынем озалан лийшаш. | 34то хозяин ямы должен заплатить, отдать серебро хозяину их, а труп будет его. |
| 35 Иктаж-кӧн ӱшкыжшӧ вес еҥын ӱшкыжшым ӧрген пуштеш гын, илыше ӱшкыжым тек ужалат да акшым пелыгыч шелыт, колышо вольыкымат тек пелыгыч шелыт. | 35Если чей-нибудь вол забодает до смерти вола у соседа его, пусть продадут живого вола и разделят пополам цену его; также и убитого пусть разделят пополам; |
| 36 Ӱшкыжын ӧргедылше улмыжым тылеч ончычат паленыт да озажлан [тидын нерген шижтарен каласыме улмаш,] но тудо ӱшкыжшым эскерен огыл гын, тудо ӱшкыж олмеш ӱшкыжым пуышаш, а колышо вольыкым тек шкаланже налеш. | 36а если известно было, что вол бодлив был и вчера и третьего дня, но хозяин его не стерег его, то должен он заплатить вола за вола, а убитый будет его. |
*а 21:6 «Юмо ончыко»: тидым «Судья-влак ончыко» манынат кусараш лиеш.
Глава 21