Выбрать язык
Книги Ветхого Завета
Книги Нового Завета
без русского текстаМОИСЕЙЫН КОКЫМШО КНИГАЖЕ | ВТОРАЯ КНИГА МОИСЕЕВА. ИСХОД |
22 Глава | Глава 22 |
| 1 Кӧ ӱшкыжым але шорыкым шолыштеш да шӱшкылеш але ужала гын, тек ӱшкыжлан вич ӱшкыжым, шорыклан ныл шорыкым пуа. | 1Если кто украдет вола или овцу и заколет или продаст, то пять волов заплатит за вола и четыре овцы за овцу. |
| 2 Кӧ кӱнчен пурышо ворым куча да тудым колымешкыже пера гын, тудын вӱржылан титакан ок лий. | 2Если кто застанет вора подкапывающего и ударит его, так что он умрет, то кровь не вменится ему; |
| 3 Но ворым кече лекмеке пуштмо гын, тудым пуштшо еҥ титакан лиеш. Шолыштшо еҥ тӱлышаш, а тӱлашыже ниможат уке гын, шолыштмыжым тӱлен налаш тек шкенжым ужалат. | 3но если взошло над ним солнце, то вменится ему кровь. Укравший должен заплатить; а если нечем, то пусть продадут его для уплаты за украденное им; |
| 4 [Ворым кучат, а] мо шолыштмыжым тудын дене эше илышым муыт гын – тиде ӱшкыж, осёл але шорык лийже, – тудо кок пачаш шукырак пӧртылтышаш: ик вольыклан – кокытым. | 4если украденное найдется у него в руках живым, вол ли то, или осел, или овца, пусть заплатит вдвое. |
| 5 Кӧ шке вольыкшым весын пасушкыжо але виноград аҥашкыже колта, да вольык тушто мо улмым кочкын да тошкен лектеш гын, [тек вольык оза, тушто саска мыняр лиймым шотыш налын, шкенжын пасуж гычын пуа. А вольык уло пасум локтылеш гын,] тек вольык оза пытарыме саска олмеш шке пасусо да виноград аҥасе эн сай саскаже-влакым пуа. | 5Если кто потравит поле, или виноградник, пустив скот свой травить чужое поле, пусть вознаградит лучшим из поля своего и лучшим из виноградника своего. |
| 6 Ылыжтыме тул йырым-йыр шарла да, иман вондерым авалтен, шурно кылта-влакым, эше тӱреддыме шурным але уло пасум йӱлалта гын, эҥгеклан тулым ылыжтыше еҥ тӱлышаш. | 6Если появится огонь и охватит терн и выжжет копны, или жатву, или поле, то должен заплатить, кто произвел сей пожар. |
| 7 Кӧ лишылъеҥжылан аралаш шийжым але иктаж-могай ӱзгаржым пуа, а нуным тудын суртшо гыч шолыштыт, да тидын деч вара шолыштшым муыт гын, шолыштшо еҥ кок пачаш утларак тӱлышаш. | 7Если кто отдаст ближнему на сохранение серебро или вещи, и они украдены будут из дома его, то, если найдется вор, пусть он заплатит вдвое; |
| 8 Шолыштшым огыт му гын, тек суртын озаже судитлыше-влак деке толеш да ончылнышт товатла: лишылъеҥжын погыж деке тудын кидше тӱкненат огыл. | 8а если не найдется вор, пусть хозяин дома придет пред судей и поклянется, что не простер руки своей на собственность ближнего своего. |
| 9 Ӱчашымашым лукшо кеч-могай йомшо пого нерген – тидыже кеч ӱшкыж, осёл, шорык але вургем лийже – иктаж-кӧ ”тудо мыйын” манын каласа гын, нине кок еҥын йодышыштым судитлыше-влак марте шуктыман. Судитлыше-влак кӧм титаканыш луктыт, тудо лишылъеҥжылан кок пачаш утларак тӱлышаш. | 9О всякой вещи спорной, о воле, об осле, об овце, об одежде, о всякой вещи потерянной, о которой кто-нибудь скажет, что она его, дело обоих должно быть доведено до судей: кого обвинят судьи, тот заплатит ближнему своему вдвое. |
| 10 Кӧ лишылъеҥжылан осёлжым, ӱшкыжшым, шорыкшым але иктаж-могай вес вольыкшым аралаш пуа, но вольыкшо кола але эмгана, але тудым вӱден наҥгаят, а тидым нигӧат ужын огыл гын, | 10Если кто отдаст ближнему своему осла, или вола, или овцу, или какой другой скот на сбережение, а он умрет, или будет поврежден, или уведен, так что никто сего не увидит, -- |
| 11 вольыкым аралаш налше еҥ тек Господь ончылно товатла: тудын кидше лишылъеҥжын погыж деке тӱкнен огыл. Тидлан вольыкын озаже ӱшанышаш, сандене тудлан тӱлаш ок кӱл. | 11клятва пред Господом да будет между обоими в том, что взявший не простер руки своей на собственность ближнего своего; и хозяин должен принять, а тот не будет платить; |
| 12 А вольыкым тудын деч шолыштыныт гын, тудо вольыкын озажлан тӱлышаш. | 12а если украден будет у него, то должен заплатить хозяину его; |
| 13 Вольыкым янлык кӱрыштын гын, тек кӱрыштмӧ вольык деч мо кодшыжым конден ончыкта. Янлык кӱрыштмылан тудлан тӱлаш ок кӱл. | 13если же будет зверем растерзан, то пусть в доказательство представит растерзанное: за растерзанное он не платит. |
| 14 Кӧ лишылъеҥже деч вольыкым жаплан кучылташ налеш, да тудыжо озаже уке улмо шеҥгеч эмгана але кола гын, налше еҥ эҥгеклан тӱлышаш. | 14Если кто займет у ближнего своего скот, и он будет поврежден, или умрет, а хозяина его не было при нем, то должен заплатить; |
| 15 Но тиде озажын шинча ончылныжо лийын гын, тудо тӱлышаш огыл. А вольыкым оксала тарлен налме гын, озажлан тарлыме акым пуыман. | 15если же хозяин его был при нем, то не должен платить; если он взят был в наймы за деньги, то пусть и пойдет за ту цену. |
| 16 Кӧ ӱдыръеҥым сымыстара да тудын дене мала гын, тек ӱдыр верч олным тӱла да шкаланже ватылыкеш налеш. | 16Если обольстит кто девицу необрученную и переспит с нею, пусть даст ей вено и возьмет ее себе в жену; |
| 17 А ача ӱдыржым тудлан марлан пуаш ок келше гын, тек тудо садак [ачажлан] шийым тунар пуа, мынярым ӱдыр олнылан пуат. | 17а если отец не согласится выдать ее за него, пусть заплатит столько серебра, сколько полагается на вено девицам. |
| 18 Юзо ӱдырамашым илышым ит кодо. | 18Ворожеи не оставляй в живых. |
| 19 Вольык дене кӱтлышӧ кажне еҥ пуштмо лийшаш. | 19Всякий скотоложник да будет предан смерти. |
| 20 Господь деч моло вес юмо-влаклан надырым кондышо еҥ пытарыме лийшаш. | 20Приносящий жертву богам, кроме одного Господа, да будет истреблен. |
| 21 Йот мланде гыч толшо еҥым ида шыгыремдыл, ида пызыре, вет те шкежат Египет мландыште йотъеҥ лийында. | 21Пришельца не притесняй и не угнетай его, ибо вы сами были пришельцами в земле Египетской. |
| 22 Тулык ватымат, тулык йочамат ида шыгыремдыл. | 22Ни вдовы, ни сироты не притесняйте; |
| 23 Нуным шыгыремдылыда гын, нуно Мый декем йӧсын кычкыраш тӱҥалыт, да Мый нунын кычкырымыштым колам. | 23если же ты притеснишь их, то, когда они возопиют ко Мне, Я услышу вопль их, |
| 24 Тунам Мыйын шыдем ылыжеш, да Мый тендам керде дене пуштам. Тендан ватыда марийдыме лийыт, а йочада тулык кодыт. | 24и воспламенится гнев Мой, и убью вас мечом, и будут жены ваши вдовами и дети ваши сиротами. |
| 25 Мыйын калыкем гыч нужна еҥлан оксам кӱсын пуэт гын, пайдам налаш шонен, тудын деч ашламым*а ит нал. | 25Если дашь деньги взаймы бедному из народа Моего, то не притесняй его и не налагай на него роста. |
| 26 Лишылъеҥет деч залог шотеш ӱмбал вургемжым налат гын, тудым кече шичмешке пӧртылтӧ. | 26Если возьмешь в залог одежду ближнего твоего, до захождения солнца возврати ее, |
| 27 Вет тиде вургем деч посна тудын вес леведышыже уке, тудын дене ты еҥ капшым петыра. Кузе тудын деч посна малаш тӱҥалеш? Кунам тудо Мый декем йӧсын кычкыраш тӱҥалеш, поро улмемлан кӧра Мый тудым колам. | 27ибо она есть единственный покров у него, она--одеяние тела его: в чем будет он спать? итак, когда он возопиет ко Мне, Я услышу, ибо Я милосерд. |
| 28 Юмым ит шӱктаре*б да калыкетын вуйлатышыжым ит шудал. | 28Судей не злословь и начальника в народе твоем не поноси. |
| 29 Шурно лектышетын икымше саскажым да виноградым темдыме верын икымше лектышыжым Мыланем кондаш ит юватыл. Эн ончыч шочшо эргычым Мыланем пу. | 29Не медли приносить Мне начатки от гумна твоего и от точила твоего; отдавай Мне первенца из сынов твоих; |
| 30 Тидымак ыште икымше шочшо ӱшкыжаш презет, тагапачат [да осёлет] дене. Тек нуно шым кече авашт пелен лийыт, а кандашымше кечын нуным Мыланем пу. | 30то же делай с волом твоим и с овцою твоею. семь дней пусть они будут при матери своей, а в восьмой день отдавай их Мне. |
| 31 Мыйын святой калыкем лийза. Янлык кӱрыштмӧ вольык шылым ида коч, тудым пийлан кудалтыза. | 31И будете у Меня людьми святыми; и мяса, растерзанного зверем в поле, не ешьте, псам бросайте его. |
*а 22:25 Ашлам – процент.
*б 22:28 «Юмым ит шӱктаре»: тидым «Судитлышым шӱктарен ит ойло» манынат кусараш лиеш.
Глава 22