Выбрать язык
Книги Ветхого Завета
Книги Нового Завета
с русским текстом1 Жап эртен. Кумшо ийын Илиялан Господь дечын шомак лийын: «Кай, Ахав ончыко миен шогал. Тунам Мый мландымбаке йӱрым колтем».2 Ахав ончыко миен шогалаш манын, Илия тудын дек каен. Самарийыште тунам пеш кугу шужымаш озаланен.3 Ахав шкеж деке Авдийым, полат вуйлатышым, ӱжын. Авдийже Господь деч лӱдшӧ айдеме лийын.4 Кунам Иезавель Господьын пророкшо-влакым пуштеден, Авдий шӱдӧ пророкым утарен коден улмаш. Нуным тудо курыкпомышеш шылтен, кочкаш-йӱашышт конден шоген. Кок курыкпомышто витле еҥ дене лийын.
5 Ахав Авдийлан каласен: «Пӱтынь эл, чыла памаш ден эҥер мучко савырнен лекташ кӱлеш. Ала иктаж вере имне ден мул-влакым пукшен лукташ шудым муына, уке гын нуным шӱшкылаш логалеш».6 Нуно савырнен лекшашлык мландым шке коклаштышт пайленыт: Ахав ик могырыш каен, Авдий – вес могырыш.
7 Кунам Авдий корно дене каен, ваштарешыже Илия ошкылын. Авдий тудым пален, ончыланже кумык возын да каласен: «Тиде тый улат мо, Илия озам?»8 «Мый, – тудыжо вашештен. – Кай, шке озатлан каласе: Илия тыште».9 Авдий йодын: «Могай титакым мый ыштенам? Мыйым пушташ манын, молан шке тарзетым Ахав кидыш пуэт?10 Господь дене, тыйын Юмет дене, товатлем: уке тыгай калык да кугыжаныш, кушкыжо мыйын кугыжам тыйым кычалаш колтен огыл. Кунам тудлан ”тый уке улат” манын ойленыт, тудо тиде кугыжаныш ден калыклан ”ме тудым ужын огынал” манме товатмутым ойлыктен.11 А кызыт тый ойлет: ”Кай, шке озатлан ойло: Илия тыште”.12 Кунам мый тый дечет каем, Господьын Шӱлышыжӧ тыйым наҥгая, кушко – ом пале. Мый каем, Ахавлан каласем лийже, а тудо тыйым ок му. Тунам тудо мыйым пуштеш. А вет тыйын тарзет самырык годсек Господь деч лӱдын ила.13 Кунам Иезавель Господьын пророкшо-влакым пуштеден, мыйын мом ыштымем озамлан ойлен огытыл мо? Мый шӱдӧ пророкым – кок курыкпомышто витле еҥ дене – шылтенам, нунылан кочкыш ден вӱдым конден шогенам.14 А тый кызыт мыланем ойлет: ”Кай, шке озатлан ойло: Илия тыште”. Тудо мыйым пуштеш!»15 Илия каласен: «Мыйын служитлыме Господь Саваоф дене товатлем: мый тачак кугыжа ончыко шогалам».
16 Тунам Авдий Ахав деке каен да тудлан тидын нерген увертарен. Кугыжа Илиям вашлияш каен.17 Кунам Ахав Илиям ужын, тудлан каласен: «Тиде тый улат мо, Израильым пудыратыше?»18 Илия вашештен: «Тиде мый огыл, а тый да ачатын тукымжо Израильым пудыратенда. Господьын кӱштымашыже-влакым коден, те Ваал-влак почеш каенда.19 Еҥ-шамычым колто да мый декем Кармил курыкыш пӱтынь Израильым пого. Тыгак тек Иезавельын ӱстелтӧржӧ гыч кочшо Ваалын нылшӱдӧ витле пророкшо да Ашеран нылшӱдӧ пророкшо толыт».
20 Ахав еҥ-влакым израиль эрге-шамыч деке колтен да чыла пророкым Кармил курыкеш поген.21 Илия уло калык ончыко лектын шогалын да каласен: «Эше мыняр жап кок йол денат окшаклаш тӱҥалыда? Господьым Юмылан шотледа гын, Тудын почеш кайыза, а Ваалым гын – Ваал почеш коштса». Калык ик мутымат пелештен огыл.
22 Тунам Илия калыклан каласен: «Господьын пророкшо-влак кокла гыч мый шкетын кодынам, а Ваалын пророкшо – нылшӱдӧ витле еҥ, [Ашеран – нылшӱдӧ].23 Тек мемнан деке кок ӱшкыжым кондат. Тек нуно шкаланышт иктыжым ойырен налыт, тудым ужашлан руат да пу ӱмбак пыштат, но тулым огыт ылыжте. А мый весыжым ямдылем да пу ӱмбак пыштем, но тулым ом ылыжте.24 Те шке юмыдан лӱмжым ӱжса, а мый – шке Господь Юмемын лӱмжым. Кудо Юмо вашмутлан тулым колта, тудо – чын Юмо». Уло калык вашештен: «Тек тыге лиеш».
25 Илия Ваалын пророкшо-влаклан каласен: «Шкаланда ик ӱшкыжшым ойырен налза да ончыч те ямдылыза, вет те шукын улыда. Ӱжса шке юмыдан лӱмжым, но тулым ида ылыжте».26 Нуно ӱшкыжым налыныт, тудым ямдыленыт да Ваалын лӱмжым эр гыч кечывал марте ӱжын кычкыреныт: «Ваал, вашеште мыланна!» Но нимогай йӱк, нимогай вашмут лийын огыл. Нуно шке ыштыме жертвенникышт йыр тӧрштылын пӧрдыныт.
27 Кечывал шумеке, Илия нуным воштылаш тӱҥалын: «Чотрак кычкырыза, вет тудо юмо! Ала тудым келге шонымаш авалтен? Ала тудо ок ярсе але корнышто? Ала мала? Тудым помыжалтараш кӱлеш!»28 Нуно чотрак кычкыраш тӱҥалыныт, шке йӱлашт почеш капыштым кӱзӧ да умдо дене вӱр йогымеш шуреныт.29 Кечывал эртен, тыге нуно кас надырым кондымо жап марте ажгынен тӧрштылыныт. Но нимогай йӱк, нимогай вашмут лийын огыл. [Тунам Фесвий гыч Илия Ваалын пророкшо-влаклан каласен: «Кораҥза, ынде мый надырым кондем». Нуно кораҥыныт да шыпланеныт.]
30 Илия калыкым ӱжын: «Толза мый декем». Чыланат тудын деке лишемыныт. Илия шалатен шуымо Господьын жертвенникшым тӧрлатен.31 Тудо латкок кӱм налын – Иаков эрге-влак деч лекше тукым тынаре лийын, Господь Иаковлан тыге каласен улмаш: «Тыйын лӱмет Израиль лиеш» –32 да нунын дене Господьын лӱмжылан жертвенникым чоҥен. Жертвенник йыр кок сате*а шурно пурыман лакым кӱнчен.33 [Жертвенникыш] пум пыштен, ӱшкыжым ужашлан руэн да пу ӱмбак вераҥден.34 «Ныл кувшиныш вӱдым темыза да йӱлалтен пуымо надыр ден пу ӱмбак опталза», – Илия ойлен. [Тыгак ыштеныт.] «Эше ик гана опталза», – каласен. Вӱдым эше ик гана опталыныт. «Кумшо гана опталза», – тудо адакат манын. Вӱдым кумшо гана опталыныт.35 Вӱд жертвенник йыр йоген каен, да лаке вӱд дене темын.
36 Кас надырым кондымо жап шумеке, пророк Илия жертвенник дек лишемын да [кавашке ончалын] каласен: «О Господь, Авраамын, Исаакын да Израильын Юмыжо! [Кол мыйым, Господь, кол мыйым кызыт – тулым колто!] Тек таче [нине еҥ-влак] пален налыт: Тый Израильын Юмыжо улат, а мый – Тыйын тарзет, да чыла тидым мый Тыйын каласымет почеш ыштенам!37 Вашеште мыланем, Господь, вашеште! Тек тиде калык пален налеш: Тый, Господь, Юмо улат да нунын шӱмыштым угыч Шке декет савырет!»38 Тунам Господьын тулжо волен да надырым, пум, кӱм, мландым, лакыште улшо вӱдым чыла нелын.
39 Тидым ужын, уло калык мландымбаке кумык возын да каласен: «Господь Юмо улеш, Господь – Юмо!»40 Илия нунылан каласен: «Ваалын пророкшо-влакым руалтен кучыза. Тек иктат шылын ок курж!» Пророк-шамычым руалтен кученыт, Илия нуным Киссон эҥер дек наҥгаен да тушан пуштын.
41 Илия Ахавлан каласен: «Кай, коч да йӱ, вет йӱрын йӱкшӧ шокта».42 Ахав кочкаш да йӱаш каен, а Илия Кармил курык вуйыш кӱзен, чӱчырнен шинчын да чурийжым пулвуйжо коклаш пыштен.43 Шке тарзыжлан каласен: «Кай, теҥыз велыш ончал». Тудыжо каен, ончал толын да вашештен: «Нимат уке». Ончал тол манын, Илия шым гана ойлен.44 Шымше гана ончал толмыж деч вара тарзыже каласен: «Теҥыз могырым айдеме кидкопа кугытан пыл кӱза». Илия тудлан кӱштен: «Кай, Ахавлан каласе: ”Орватым кычке да кудал, уке гын йӱрлан кӧра каен от керт”».
45 Тиде жапыште каваште шем пыл погынен, мардеж лектын, да пеш кугу йӱр йӱраш тӱҥалын. Ахав орваш шинчын, [шортын колтен] да Изреельыш кудалын.46 А Илия ӱмбаке Господьын куатше волен: тудо ӱштым ӱшталын да Ахавын орваж ончыч Изреель марте куржын.
*а 18:32 Сате – йоҥгыт виса, тышке мыняр литр пурен, кызыт каласаш неле.
Глава 18